Voorbij Van Goghs Zonnebloemen: de beroemdste bloemenschilderijen uit de kunstgeschiedenis

De tuin van Monet in Giverny vormde het decor voor zijn beroemde serie Waterlelies. Hij werkte er tientallen jaren aan en creëerde zo de indrukwekkende reeks schilderijen die we vandaag kennen.

In zijn schilderijen laat Monet de duidelijke vormen van bloemen bijna oplossen in de weerspiegelingen op het water. Het oppervlak van de vijver werkt als een spiegel voor de lucht en omringende planten. In verschillende werken ontbreekt zelfs een horizon. Met losse penseelstreken in violet, groen en roze suggereert Monet het spel van licht op het water.

In Monets latere werken zien we steeds meer abstractie, terwijl zijn vroegere Waterlelies duidelijker impressionistisch zijn. De monumentale Grandes Décorations uit 1914–1926 behoren tot zijn latere werken uit deze serie.

Ook Georgia O'Keeffe schilderde in de vroege jaren twintig een serie bloemen. Haar werk Red Canna uit 1924 is een van de bekendste. De bloem vult vrijwel het volledige doek en is sterk uitvergroot, waardoor je de vormen en kleuren van de bloemblaadjes tot in detail kunt bekijken.

Waar Monets werk bijna als een spiegel werkt, voelt O'Keeffes schilderij meer als een vergrootglas. Red Canna trekt je naar binnen en vergroot de bloem zo sterk uit dat de vorm bijna abstract wordt.

Deze close-upbenadering was destijds vernieuwend. O'Keeffe moedigde de kijker aan om rustig naar de bloem te kijken en aandacht te besteden aan de structuren, vormen en kleurverschillen.

Het werk van Henri Fantin-Latour is juist heel letterlijk. Hij schilderde wat hij zag, zonder veel abstractie en met een sterke focus op realisme. In Roses and Lilies staan de lelies in een eenvoudige vaas en de rozen in een veel kleinere vaas. Hierdoor krijgt de compositie hoogte tegen een relatief sobere achtergrond.

In een periode waarin impressionisten zich steeds verder van het realisme verwijderden, bleef Fantin-Latour trouw aan zijn eigen stijl.

Het zachte, gelijkmatige licht geeft de bloemen een prachtig gevoel van rust. De lelies steken hoog boven de vaas uit, terwijl de roze rozen lager in de compositie staan.

Amandelbloesem is een van Vincent van Goghs meest geliefde werken en een prachtige viering van nieuw leven. Hij maakte het schilderij als cadeau voor zijn broer Theo en schoonzus Jo ter gelegenheid van de geboorte van hun zoon, die naar Vincent werd vernoemd.

De delicate witte amandelbloesem tegen de helderblauwe lucht symboliseert hoop, vernieuwing en een nieuw begin. Amandelbomen behoren namelijk tot de eerste bomen die in het voorjaar tot bloei komen.

Van Gogh liet zich voor het schilderij inspireren door Japanse houtsneden. De duidelijke contouren en eenvoudige compositie maken Amandelbloesem tot een van zijn meest herkenbare bloemenschilderijen.

Mondriaans bloemenschilderijen ontstonden lang voordat hij beroemd werd met zijn abstracte composities van rechte lijnen en kleurvlakken. Zijn Amaryllis valt op door zijn vereenvoudigde vorm: de bloem is teruggebracht tot een paar duidelijke vormen tegen een blauwe achtergrond.

Die blauwe achtergrond laat de rode bloemen extra opvallen en vormt tegelijkertijd een mooi contrast met de lichtblauw-groenige steel in de glazen vaas.

Mondriaan schilderde regelmatig afzonderlijke bloemen in plaats van complete boeketten. Zijn vroege bloemwerken geven daardoor een heel andere kijk op de kunstenaar die later wereldwijd bekend zou worden om zijn abstracte kunst.

Bekijk het schilderij bij MoMA.

Ambrosius Bosschaert de Oude schilderde tijdens zijn carrière talloze bloemen. Vooral zijn tulpen, rozen en irissen zijn wereldberoemd. In Flowers in a Glass Vase kiest hij niet voor een lichte achtergrond, maar voor een veel donkerdere en sfeervollere compositie.

Vooral het realisme van het schilderij is indrukwekkend. De bleke rozen, gele en witte narcissen en de enkele gele chrysant lijken bijna echt.

De donkere achtergrond zorgt ervoor dat alle aandacht naar de bloemen gaat. Ze worden als het ware omlijst en springen daardoor nog sterker uit het schilderij.

Benieuwd naar wat verschillende bloemen vertegenwoordigen? Lees dan ook onze artikelen over de betekenis van bloemen.

Klimt schilderde dit werk tijdens zijn zomers aan de Attersee op het Oostenrijkse platteland. In Farmhouse Garden, ook bekend als Flower Garden, zie je geen lucht of horizon. Het doek bestaat vrijwel volledig uit een uitbundige verzameling bloemen in allerlei kleuren, precies zoals je die in een natuurlijke bloementuin zou verwachten.

Wie het schilderij van dichtbij bekijkt, ziet meteen hoeveel liefde Klimt voor bloemen had. Ze staan zo dicht op elkaar en bevatten zoveel verschillende details dat je er eindeloos naar kunt kijken en telkens weer iets nieuws ontdekt.

Voor zijn beroemde werk Flowers gebruikte Andy Warhol een foto van hibiscusbloemen, oorspronkelijk gemaakt door fotograaf Patricia Caulfield. Hij verwerkte de foto tot een zeefdruk en reproduceerde deze vervolgens keer op keer in verschillende kleuren.

Opvallend is dat bloemen een heel ander onderwerp lijken dan de consumptiecultuur waarmee Warhol vaak wordt geassocieerd, zoals zijn beroemde Campbell's Soup Cans.

Toch behandelde Warhol zijn bloemen op een vergelijkbare manier. Hij haalde het natuurlijke karakter ervan weg door ze via een mechanisch proces steeds opnieuw te reproduceren. Zo werden de bloemen bijna een product in plaats van een traditioneel bloemenportret.

Mary Cassatt maakte deel uit van de impressionistische beweging, maar schilderde relatief weinig stillevens. Lilacs in a Window is daarom een bijzonder werk binnen haar oeuvre. Het toont een boeket seringen in de omgeving van een volle kas of serre.

De setting is ongebruikelijk. Veel traditionele bloemstillevens tonen een boeket binnenshuis, terwijl Cassatt voor een veel natuurlijkere omgeving koos.

Ook het onderwerp zelf is opvallend voor haar. Cassatt is vooral bekend om haar schilderijen van moeders en kinderen en vrouwen in het dagelijks leven. Een schilderij dat volledig om bloemen draait, is daardoor een uitzondering binnen haar werk.

We sluiten onze lijst met beroemde bloemenschilderijen af met een wat bijzonderder werk van Salvador Dalí. In Meditative Rose zweeft één grote rode roos zonder steel midden in de lucht. Onder de bloem strekt zich een leeg landschap uit, met in de verte twee kleine menselijke figuren.

Lijkt de schaal nergens op te slaan? Dat klopt – en dat hoeft ook niet. Dalí's surrealistische kunst is juist bedoeld om vragen op te roepen. De roos is herkenbaar als roos en de lucht als lucht, maar samen volgen ze niet de regels van de werkelijkheid.