Bijzonder verlof voor een uitvaart in België en het buitenland
Het bijwonen van een uitvaart is een belangrijk onderdeel van het afscheid nemen van een dierbare. Naast de emotionele impact van een overlijden krijgen veel werknemers ook te maken met praktische vragen over het opnemen van verlof om een uitvaart bij te wonen, de uitvaart te regelen of familieleden te ondersteunen.
In deze gids leggen we uit hoe verlof voor een uitvaart in België werkt, beantwoorden we veelgestelde vragen over de rechten van werknemers en de verantwoordelijkheden van werkgevers, en vergelijken we regelingen voor rouwverlof in andere Europese landen.
Regelingen voor uitvaartverlof in België
Het overlijden van een familielid of dierbare is een ingrijpende gebeurtenis waarvoor werknemers mogelijk tijd nodig hebben om praktische zaken te regelen, een uitvaart bij te wonen en persoonlijke verplichtingen na te komen.
België beschikt over een van de meest uitgebreide regelingen voor rouwverlof in Europa. Rouwverlof wordt doorgaans geregeld via het systeem van klein verlet (Frans: petit chômage). Werknemers hebben in bepaalde situaties recht op betaald verlof na het overlijden van specifieke familieleden of personen die deel uitmaken van hun huishouden.
Daardoor hebben veel werknemers vragen over hun rechten en de ondersteuning waarop zij kunnen rekenen.
Veelgestelde vragen over uitvaartverlof in België
In België kunnen werknemers recht hebben op betaald rouwverlof via het systeem van klein verlet (Frans: petit chômage).
Het aantal verlofdagen hangt af van je relatie tot de overledene.
10 dagen rouwverlof
Je hebt doorgaans recht op 10 dagen verlof bij het overlijden van:
- je echtgenoot, echtgenote of wettelijk partner;
- de persoon met wie je samenwoont als koppel;
- je kind;
- het kind van je echtgenoot of partner;
- een kind dat langdurig in een pleeggezin bij je geplaatst is.
De eerste 3 dagen moeten doorgaans worden opgenomen tussen de datum van overlijden en de dag van de uitvaart. De resterende 7 dagen kunnen meestal binnen het jaar na het overlijden worden opgenomen.
3 dagen rouwverlof
Je hebt doorgaans recht op 3 dagen verlof bij het overlijden van:
- je vader of moeder;
- je stiefvader of stiefmoeder;
- je schoonvader of schoonmoeder.
Deze dagen worden meestal opgenomen tussen de datum van overlijden en de dag van de uitvaart.
Afhankelijk van de familieband en de woonsituatie kunnen aanvullende regels van toepassing zijn.
Rouwverlof geldt doorgaans voor werknemers die werken onder een arbeidsovereenkomst.
Of je recht hebt op verlof hangt onder meer af van:
- je relatie tot de overledene;
- of je gehuwd bent, wettelijk samenwoont of feitelijk samenwoont;
- of de overledene in bepaalde situaties deel uitmaakte van hetzelfde huishouden.
De exacte regels kunnen verschillen afhankelijk van de familieband.
Ja.
Rouwverlof via het systeem van klein verlet is betaald verlof.
Tijdens de wettelijke verlofperiode behoudt de werknemer zijn of haar normale loon.
Nee.
Wettelijk rouwverlof staat los van het jaarlijkse vakantieverlof en vermindert het aantal vakantiedagen niet.
Ja.
Wanneer een werknemer voldoet aan de wettelijke voorwaarden voor rouwverlof, moet de werkgever het verlof toestaan.
Een werkgever mag een geldige aanvraag die binnen de wettelijke regeling valt niet weigeren.
Een werkgever mag vragen om redelijk bewijs van het overlijden en het recht op verlof.
Dit kan bijvoorbeeld zijn:
- een overlijdensbericht;
- een rouwkaart;
- een ander officieel document waaruit het overlijden blijkt.
De exacte vereisten kunnen verschillen per werkgever.
Nee.
Afhankelijk van het type rouwverlof kunnen werknemers hun verlofdagen opnemen binnen de wettelijk toegestane periode.
Sommige dagen moeten bijvoorbeeld worden opgenomen tussen het overlijden en de uitvaart, terwijl andere dagen later kunnen worden gebruikt binnen een bepaalde termijn.
Heb je meer tijd nodig dan het wettelijke rouwverlof biedt, dan kun je mogelijk gebruikmaken van:
- vakantieverlof;
- onbetaald verlof;
- verlof dat wordt voorzien via een collectieve arbeidsovereenkomst (cao);
- andere afspraken met je werkgever.
Nee.
Rouwverlof wordt afzonderlijk toegekend voor iedere situatie die onder de wettelijke regeling valt. Wanneer meerdere overlijdens plaatsvinden in hetzelfde jaar, kan een werknemer dus meer dan één keer recht hebben op rouwverlof.
Dat hangt af van de situatie.
Wanneer je officieel samenwoont of voldoet aan de wettelijke voorwaarden die gelden voor samenwonende partners, kun je in bepaalde gevallen recht hebben op rouwverlof.
Wanneer je niet wettelijk erkend bent als partner en niet samenwoont, bestaat er doorgaans geen automatisch wettelijk recht op rouwverlof.
Er bestaat geen specifiek wettelijk recht op rouwverlof uitsluitend omdat je verloofd bent.
Wanneer je echter wettelijk of feitelijk samenwoont onder omstandigheden die door de Belgische wet worden erkend, kan rouwverlof afhankelijk van je situatie wel van toepassing zijn.
Nee.
De Belgische regels rond rouwverlof zijn in het algemeen beperkt tot familieleden en bepaalde erkende partner- of huishoudrelaties.
Voor het overlijden van een vriend of vriendin bestaat geen wettelijk recht op rouwverlof.
Sommige werkgevers kunnen in uitzonderlijke situaties wel vakantieverlof, onbetaald verlof of een andere regeling toestaan.
Ja.
Wanneer je recht hebt op rouwverlof volgens de Belgische wetgeving, blijft dat recht in principe bestaan wanneer de uitvaart in het buitenland plaatsvindt.
De reistijd wordt echter niet automatisch toegevoegd aan het wettelijke aantal verlofdagen.
Wanneer een buitenlandse uitvaart extra afwezigheid van het werk vereist, kun je mogelijk gebruikmaken van:
- vakantieverlof;
- onbetaald verlof;
- aanvullend verlof via een collectieve arbeidsovereenkomst;
- andere afspraken met je werkgever.
Verwacht je meerdere dagen afwezig te zijn vanwege een reis naar het buitenland, bespreek dit dan zo vroeg mogelijk met je werkgever.
Rouwverlof in de EU en Europa
Er bestaat geen uniforme regeling voor rouwverlof binnen de Europese Unie. Elk land regelt dit onderwerp afzonderlijk via nationale wetgeving, collectieve arbeidsovereenkomsten (cao's) of afspraken tussen werkgevers en werknemers.
Rouwverlof in Duitsland
-
Standaard: meestal 1 tot 2 dagen (geen specifieke wettelijke regeling)
-
Wettelijke basis: §616 van het Duitse Burgerlijk Wetboek (Bürgerliches Gesetzbuch)
-
In de praktijk: afhankelijk van de arbeidsovereenkomst of collectieve afspraken
Bron: Duits Federaal Ministerie van Justitie (Bundesministerium der Justiz)
Rouwverlof in België
-
Bekend als: "petit chômage" / "klein verlet"
-
Standaard: 10 dagen rouwverlof bij het overlijden van een echtgenoot, partner, kind, kind van de partner of een langdurig pleegkind
-
Daarnaast: 3 dagen verlof bij het overlijden van de vader, moeder, stiefvader of stiefmoeder van de werknemer
-
Betaald: ja
Bron: Belgische Federale Overheidsdienst Werkgelegenheid
Rouwverlof in Nederland
-
Geen wettelijk vastgesteld aantal verlofdagen
-
Verlof valt doorgaans onder calamiteitenverlof of kortdurend verlof
-
De exacte regels worden bepaald door de werkgever, cao of arbeidsovereenkomst
Bron: Rijksoverheid
Rouwverlof in Spanje
-
Standaard: 2 dagen (4 dagen wanneer reizen noodzakelijk is)
-
Voor wie: naaste familieleden tot de tweede graad van verwantschap
-
Betaald: ja
Bron: Gobierno de España – Estatuto de los Trabajadores
Rouwverlof in Denemarken
-
Geen wettelijk recht op rouwverlof
-
Regelingen worden meestal vastgelegd in collectieve arbeidsovereenkomsten
Bron: Borger.dk
Rouwverlof in Ierland
-
Geen algemeen wettelijk recht op rouwverlof
-
Regels worden bepaald door de werkgever of arbeidsovereenkomst
Bron: Citizens Information Ireland
Rouwverlof in het Verenigd Koninkrijk
-
Geen algemeen recht op betaald rouwverlof
-
Werknemers mogen een redelijke hoeveelheid onbetaald verlof opnemen in urgente familiesituaties
-
Uitzondering: Parental Bereavement Leave (rouwverlof voor ouders)
-
Tot 2 weken verlof
-
Kan betaald zijn, mits aan de voorwaarden wordt voldaan
-
Bron: GOV.UK – Time off for dependants
Voor werkgevers: hoe ga je om met verzoeken om rouwverlof?
Rouwverlof is in België in veel situaties een wettelijk recht. Wanneer een werknemer voldoet aan de voorwaarden van het klein verlet, is de werkgever doorgaans verplicht het verlof toe te kennen.
Wanneer een werknemer recht heeft op verlof
Als de werknemer aan de wettelijke voorwaarden voldoet:
- Ken het verlof zonder onnodige vertraging toe.
- Leg duidelijk uit op hoeveel dagen de werknemer recht heeft.
- Bied flexibiliteit wanneer de wet toestaat dat werknemers zelf kiezen wanneer zij een deel van het verlof opnemen.
- Zorg ervoor dat de loonadministratie correct wordt verwerkt, zodat de werknemer zijn of haar normale loon blijft ontvangen.
Wanneer extra tijd nodig is
Soms hebben werknemers meer tijd nodig dan het wettelijke rouwverlof biedt.
In die situaties kunnen werkgevers overwegen:
- vakantieverlof;
- onbetaald verlof;
- flexibele werkregelingen;
- tijdelijke aanpassingen van werktijden.
Hoewel extra verlof niet altijd wettelijk verplicht is, kan een ondersteunende houding werknemers helpen om een moeilijke periode beter door te komen.
Wat je beter niet kunt doen
Vermijd:
- het in twijfel trekken van de impact van het verlies;
- het uitstellen van een beslissing;
- onnodige administratieve obstakels;
- druk uitoefenen op werknemers om sneller terug te keren naar het werk.
Wat je wel kunt doen
Overweeg:
- snel te reageren;
- de beschikbare verlofmogelijkheden duidelijk uit te leggen;
- praktische ondersteuning te bieden waar mogelijk;
- flexibiliteit te tonen tijdens de terugkeer van de werknemer naar het werk.
- Condoleance bloemen sturen als dat past binnen de bedrijfscultuur.
Kleine gebaren kunnen veel betekenen zonder opdringerig te zijn.
Terugkeren naar het werk na een uitvaart
Terugkeren naar het werk na een uitvaart kan moeilijk zijn. Sommige mensen vinden steun in de structuur en routine van hun werk, terwijl anderen tijdelijk moeite hebben om zich te concentreren.
Er bestaat geen juiste of verkeerde manier om met rouw om te gaan.
Het kan helpen om:
- rustig weer in het werkritme te komen;
- prioriteiten te stellen;
- regelmatig pauzes te nemen;
- ondersteuning te vragen wanneer dat nodig is;
- aandacht te besteden aan slaap, beweging en sociale contacten.
Voor veel mensen biedt werk een gevoel van structuur en normaliteit tijdens een moeilijke periode. Tegelijkertijd is rouw voor iedereen anders en verdienen werknemers de ruimte om hiermee op hun eigen manier om te gaan.
Samenvatting
België kent een wettelijk recht op betaald rouwverlof voor het overlijden van bepaalde familieleden via het systeem van klein verlet.
Het aantal verlofdagen hangt af van de relatie tussen de werknemer en de overledene. Werknemers doen er goed aan de meest actuele regels en eventuele aanvullende afspraken in hun arbeidsovereenkomst of cao te controleren. Werkgevers moeten ervoor zorgen dat gerechtvaardigde verlofaanvragen correct en tijdig worden behandeld.